SaaS Apocalypse

Het interface-tje is voorbij. Agents trekken de waarde weg uit dashboards en seats, richting context, workflow en uitvoering. Voor bouwers betekent dat: koop systems of record, bouw systems of action.

Voor wie ik dit schrijf

Met "bouwer" bedoel ik: iedereen die verantwoordelijkheid draagt voor het bouwen van business software en workflows.

• SaaS founders en productteams die software verkopen
• In-house builders (IT, data, RevOps, operations) die interne tools en automations bouwen
• Agencies en freelancers die dit voor klanten bouwen

Dit stuk gaat dus niet over developers in het algemeen, maar over teams die processen digitaliseren en automatiseren.

Waarom ik dit SaaS Apocalypse noem (zonder doemdenken)

Ik geloof niet dat SaaS verdwijnt.

Ik geloof wel dat een groot deel van het SaaS-model zoals we het kennen onder druk komt te staan:

• de UI als belangrijkste differentiator
• seat-based pricing als standaard
• tools die werk begeleiden in plaats van werk uitvoeren

Agents veranderen het entry point.

Als iemand niet meer denkt in "open app, klik dashboard, export csv", maar in "doe dit voor mij" en een agent voert het uit, dan verschuift de waarde weg van de interface.

Interfaces blijven bestaan, maar ze worden vaker:

• toezicht
• uitzonderingen
• approvals
• audit

Niet het dagelijkse klikwerk.

System of Record vs System of Action

Als bouwer heb je nu een simpele vraag die veel keuzes makkelijker maakt:

Ben ik een system of record aan het bouwen, of een system of action?

System of Record

De bron van waarheid. Data, audit trail, compliance, correctheid.

Denk aan:

• boekhouding
• bankkoppelingen
• payroll
• ERP

Fouten zijn duur. Onderhoud is structureel. Integraties breken. Wetgeving verandert.

System of Action

De laag waar werk wordt uitgevoerd. De laag die bepaalt:

• wat er moet gebeuren
• wanneer
• door wie
• met welke uitzonderingen

Denk aan:

• lead routing en opvolging
• revenue workflows
• campagnelogica
• support triage
• approvals en escalaties

Dit is precies waar agents het verschil maken.

De hoofdregel (expliciet): in-house vs inkopen

Koop systems of record. Bouw systems of action.

En nog explicieter:

• In-house bouw je wat uniek is voor jouw bedrijf of niche: beslislogica, context, uitzonderingen, guardrails en orkestratie.
• Generiek koop je wat commodity is of vooral risico en onderhoud met zich meebrengt: bron-van-waarheid lagen met compliance, audit trails en fragiele integraties.

Of praktisch:

• Pak een commodity basis (liefst open source als dat past)
• Bouw daarbovenop de inzichten en acties die specifiek zijn voor jouw bedrijf

Waarom dit werkt: je team kan snel itereren op de action layer, terwijl je niet vastzit aan jaren onderhoud op een record layer waar fouten meteen duur zijn.

Wat je meestal niet in-house bouwt (tenzij je echt weet waar je aan begint)

1) Boekhoudsysteem met bankkoppeling

Nee.

Niet omdat het onmogelijk is, maar omdat je jezelf in een wereld trekt van compliance, security, bankintegraties die breken, support op uitzonderingen en aansprakelijkheid.

Koop het. Integreer eromheen. Focus op het systeem dat de acties doet.

2) Alles dat vooral UI + standaard CRUD is

Als je waarde vooral zit in een UI bovenop standaard objecten en flows, dan is je moat dun.

Niet omdat een agent alles perfect kan, maar omdat hij vaak genoeg goed genoeg is om het schermwerk weg te nemen.

3) Generieke horizontale tooling zonder wedge

Nog een projectmanagement tool. Nog een CRM voor iedereen. Nog een dashboard voor rapportages.

Je wint daar alleen nog met distributie of extreme focus. Niet met features.

Wat je wel in-house bouwt

1) Een action layer bovenop een basic record layer

CRM is een goed voorbeeld om dit verschil concreet te maken.

Een CRM als system of record kan basic zijn:

• accounts
• contacten
• deals
• activiteiten

Klaar.

Maar wat je meestal echt wilt, is:

• inzichten die kloppen voor jouw business
• acties die passen bij jouw proces

Voorbeelden:

• qualification logic: wat is een goede lead in jouw markt?
• next-best-action: wat moet er nu gebeuren?
• routing: wie pakt dit op en wanneer?
• guardrails: wanneer moet er een mens checken?
• orchestration: acties uitvoeren in meerdere tools

Dat is system of action.

2) Context die je kunt uitleggen

Agents zijn pas bruikbaar als context expliciet is.

Context is niet meer data. Context is:

• definities
• uitzonderingen
• rechten
• tone of voice
• criteria

Als je dit goed bouwt, wordt jouw product moeilijker te vervangen dan een interface.

3) Agent-first productdenken

Bouw alsof je primaire gebruiker een agent is.

Dat betekent:

• goede API’s
• duidelijke schemas
• idempotente acties
• logging en audit trails
• foutafhandeling die niet mysterieus is

En ja, je hebt vaak nog steeds UI nodig. Maar de UI is dan voor uitzonderingen, approvals en vertrouwen. Niet voor dagelijks klikwerk.

Een simpele checklist voor de volgende build vs buy discussie

1. Is dit een system of record met audit en compliance als kern? Zo ja, koop.
2. Zijn de grootste risico’s financieel of juridisch? Zo ja, koop of scope kleiner.
3. Is mijn differentiatie vooral een UI? Dan ben ik kwetsbaar.
4. Kan een agent dit via API’s overnemen zonder dat de klant pijn voelt? Dan ben ik kwetsbaar.
5. Zit mijn voordeel in context, workflow en uitzonderingen? Dan zit ik goed.
6. Kan ik het werk als outcome meten? Dan kan ik duurzaam prijzen.
7. Kan ik binnen 2 weken een pilot doen met echte data en echte integraties? Zo niet, scope te groot.
8. Ben ik bereid om jarenlang integraties te onderhouden? Zo niet, niet bouwen op de verkeerde laag.
9. Kan ik starten op een commodity of open source basis en mijn differentiatie erbovenop zetten? Zo ja, doe dat.

Conclusie

De SaaS Apocalypse is niet dat software verdwijnt.

De SaaS Apocalypse is dat de waarde verschuift:

• weg van dashboards en seats
• naar context, workflow, uitvoering en outcomes

Boekhouding met bankkoppeling? Niet in-house.

CRM als bron van waarheid? Basic is prima. Koop generiek, of pak een open source basis.

Maar je action layer, je inzichten en je uitvoering? Dat bouw je in-house.

Even sparren?

Twijfel je wat je in-house bouwt en wat je inkoopt?

Bel me. Dan pakken we één workflow en hakken we de build vs buy keuze snel door.

Verder lezen

• IDC over AI als interface layer en druk op seat-based pricing (Dec 2025): https://www.idc.com/resource-center/blog/is-saas-dead-rethinking-the-future-of-software-in-the-age-of-ai/
• Bain over de stack (systems of record, agent OS, outcome interfaces): https://www.bain.com/insights/will-agentic-ai-disrupt-saas-technology-report-2025/